Ihe ngosi nke ụwa nke Newton

Ọbụna n'oge ochie, n'oge Plato, e mere mgbalị ugboro ugboro ịghọta ma ghọta usoro ndị na-eme n'èzí mmadụ na n'onwe ya. N'ihi enweghị ihe ọmụma na nghọta, ọtụtụ ndị e weere dịka ihe ngosi ndị dị ebube. Ka oge na-aga, ihe ọmụma jupụtara na-eduga n'inwe nghọta zuru ezu banyere usoro ndị dị na mmekọrịta na ọdịdị.

Akụkọ banyere e guzobere ihe ngosi nke ụwa

Ụzọ e si enweta ihe ọmụma bụ ogwu. Ihe omumu nke uwa nile banyere iwu na idi njikere nke mmadu n'oge ahu ka ha nabata ma obu ju echiche nke oma nke uwa. Otu ọrụ dị mkpa na-eme n'okpukpe nke Middle Ages, na-egbochi mgbalị ọ bụla na nkà mmụta sayensị na ihe ọmụma banyere ụwa gbara gburugburu. Ụdị omume nile nke megidere nkwenkwe ụka nke ụka ahụ bụ ihe a na-ebibi ma kpochapụ. Egburu ọtụtụ ọnụ ọgụgụ dị ukwuu na Njikọ Ọchịchị Ndị Rom. Naanị na narị afọ nke 17 na nke 18, n'okpuru nrụgide nke ihe àmà dị adị, usoro nhazi nke ụwa malitere ịmalite ịkpa àgwà dị oke mkpa. N'ime oge a, mbụ e mere iji mee ka usoro nhazi na ọrụ nke oge ochie nke ihe a kpọrọ mmadụ. N'ihi nghọta ohuru nke nhazi nke ụwa, ọ bịara bụrụ ihe nwere ike iji ihe ọmụma ndị a na-enweta na ọkwa dị mma na mmepụta na ndụ kwa ụbọchị.

Society na nghọta nke okike

Ịmepụta ihe osise nke ụwa nyere aka na mmepe nkà na ụzụ nke ọha mmadụ. Otú ọ dị, o were oge dị ukwuu iji mezuo ya. Nke mbụ, nke a bụ n'ihi ọchịchọ nke uche nke ọha mmadụ iji nweta ụzọ ọhụrụ nke nghọta ntọala nke eluigwe na ụwa. Ihe okike nke ihe omuma nke uwa na nhazi zuru oke di ihe dika afo abuo, rue n'agbata n'afo nke iri na itoolu.

N'okpuru nduzi nke ndị ọkà ihe ọmụma, ndị na-eche echiche na ndị na-ahụ maka ọdịdị nke oge ndị ọzọ, dị ka Democritus, Aristotle, Lucretius na Epicurus, nghọta na ịnakwere ihe gbasara ịhụ ihe onwunwe ahụ ji nwayọọ nwayọọ bịa.

Ihe omuma nke achikota na ntanikia, physics, onyonyo gosiri ihe di iche iche na ihe di iche iche nke uzo ihe omuma nke uwa site na nghota di ugbu a banyere iwu nke uwa maka oge ahu.

Ọrụ Aristotle na Ptolemy n'oge ahụ abụghị kpọmkwem. Otú ọ dị, ndị a bụ mgbalị mbụ iji ghọta ma ghọta ihe ihe atụ nke ụwa bụ.

Mmalite nke oge ochie nke foto

N'oge na-adịghị anya, na narị afọ nke 16, Nicolas Copernicus, bụ "Revolutions of the Celestial Spheres," kpatara ọrụ ọzọ nke sayensị na-adabere na ọha mmadụ. Ndị na-eso ụzọ ya hụrụ na ezi uche dị na njirimara nke sayensị na nyocha nke ụwa gbara gburugburu. N'ikpeazụ, na-adabere n'ọrụ Copernicus na Galileo, a mụrụ ọhụụ ụwa ọhụrụ.

Usoro nke ịmepụta ihe ngosi nke ụwa na nhazi ya nwere mmetụta dị ukwuu site n'aka ọkà mmụta sayensị France bụ Rene Descartes. Uzo ihe omuma ya zuru oke, o na-aru oru n'uzo nke physics, mathematics, philosophy and biology. Ọmụmụ ihe okpukpe ndị na-eto eto bụ René abụghị ihe mgbochi n'ịmụta ihe ọmụma, ọ ghọkwara otu n'ime ndị na-emepụta nghọta ọhụrụ banyere usoro nke ụwa.

Ruo ihe dị ka afọ asaa, onye ọkà ihe ọmụma na ọkà mmụta sayensị nọ na-awagharị na Europe na narị afọ nke iri na asaa, na-agbakọta ndụ echiche ma na-atụgharị uche na nkà ihe ọmụma na mgbakọ na mwepụ nke oge ahụ.

Ọganihu dị ịrịba ama Descartes nwetara n'ọtụtụ mgbakọ na mwepụ. Ihe omumu ya bu ihe a na-achota n'uzo a ma ama "Geometry", nke e biputara na 1637. Ọ bụ ọrụ sayensị a nke mere ntọala maka ọdịdị nke oge a. Rene na-abụkwa nke mmeghe nke ihe nnọchianya na algebra. Ọrụ ya nwere mmetụta dị ukwuu na mmepe nke mgbakọ na mwepụ n'ọdịnihu. N'afọ 1644, ọkà mmụta sayensị na ọkà mmụta sayensị France nyere nkọwa ya banyere ọmụmụ na mmepe ọganihu ụwa na gburugburu ya.

N'echiche nke ya, usoro mbara igwe na mbara ala dị iche iche sitere na ihe onwunwe ndị na-agba gburugburu Sun. O kwenyere na ikewapụ nke ahụ site na gburugburu ebe obibi chọrọ ijiri ọsọ ọsọ dị iche iche. Na akụkụ nke ahụ dị adị ma ọ bụrụ na aru ahụ na-agagharị, nke a na-ekpebi ọdịdị ya na akụkụ ya. Ihe niile edepụtara na nkọwa ọ na-eme ka ọ ghara ịdị na-emetụta ozu. Ihe omuma di iche, enyere ayi ihe omuma ugbu a, obughi ya? Ma nke ahụ bụ echiche nke ụfọdụ ndị ọkà mmụta sayensị nke oge ahụ.

Echiche Newton banyere usoro na ọdịdị na eluigwe na ụwa

Echiche dị iche dị iche na nke onye kere ihe ngosi nke ụwa - Isaac Newton. Ọ bụ ọkachamara n'ihe ọmụmụ, onye ọkà mmụta sayensị, onye ọkà ihe ọmụma na onye na-enyocha mbara igwe. Ná nkwubi okwu a, di ya mụtara ihe mere nyocha ahụ, jiri nlezianya na-amụ ya. Ihe odide ya bụ "Anaghị m echepụta echiche"! Otu ihe dị mkpa nke sayensị nke Newton bụ ihe okike nke ngagharị nke mbara ala na mbara igwe. Ndị ha na-arụ ọrụ a, na nchọpụta nke eluigwe na ala gravitation bụ ihe ndabere nke a full ọmụmụ nke heliocentric usoro. Ihe nyocha nke ụwa nke Newton gosipụtara na ọ dị nkenke ma dị irè.

Na 1688, ihe mere na England Dị Ebube mgbanwe. Obodo a n'oge a nwere nnukwu ọchịchị ndọrọ ndọrọ ọchịchị site n'aka eze ahụ ruo n'omume zuru ezu nke ọchịchị Kọmunist. Otú ọ dị, n'agbanyeghị mgbanwe ndụ, onye ọkà mmụta sayensị na onye ọkà ihe ọmụma nọgidere na-arụ ọrụ nkà ihe ọmụma banyere usoro nke ụwa.

Ihe omimi na sayensi nke gara aga

Ihe ngosi nke ụwa nke Newton gafere ụzọ siri ike ma sie ike. Mgbe ọ na-ede akụkụ ikpeazụ nke ọrụ ya, o kwuru, sị: "Akụkụ nke atọ nke m bu n'obi ugbu a iwepụ, nkà ihe ọmụma bụ otu nwanyị na-enweghị isi, nke na-etinye aka n'ihe gbasara ikpe." Na njedebe, ọ pụtawara na ya "Usoro Mmasị nke Mmasị" (na 1687). Usoro a natara nkwenye zuru oke ma ghọọ nkwenkwe siri ike nabatara nkwenye.

Ọrụ Newton na-enye ihe nkwado maka ọrụ Copernicus na mmegharị nke mbara ala gburugburu Sun. Ọrụ ikpeazụ nke ọkà mmụta sayensị bụ iwu atọ, na-emechi ọrụ nke Descartes, Galileo na Huygens na ndị ọzọ dị oke uche nke oge ahụ, si otú ahụ kọwapụta ihe ọzọ e kere eke nke foto na nghọta nke usoro n'ime uwa.

N'ozuzu, echiche nke ụwa gbara gburugburu na narị afọ nke iri na asaa bụ ihe osise nke oge e kere na ụwa na-agbanwe agbanwe nke eluigwe na ụwa. Newton weere ohere dị ka akpa nke ihe niile, na oge - oge nke usoro ahụ. E weere ohere ahụ dị ka enweghị ngwụcha na agbanwe agbanwe n'oge.

Atọ Newton iwu na ụwa nke oge a

Ọtụtụ ihe ndị ọkà mmụta sayensị chọpụtara na-arụ ọrụ dị n'etiti ahụ. N'oge ọrụ ya, ọ nwetara iwu atọ, nke anyị na-eji ugbu a.
Nke mbu na-ekwu na ọ bụ ike na-eme dị ka ihe kpatara ọganihu nke ahụ. Usoro niile n'ime ụwa na-eme ka ihe dị ngwa ngwa ma bụrụ ihe kpatara mkparịta ụka nke ahụ.

Iwu nke abụọ na-achọpụta na ihe nke ike na ihe na oge ụfọdụ na n'otu ebe ọ gbanwere ọsọ ya, nke a ga-agụta.

Iwu nke atọ na-ekwu na ime nke ahụ na ibe ya bụ otu ihe na ike ma dị iche na ntuziaka.

Nke a bụ ihe ndị Newtonian na-ahụ maka ụwa. Oghere, oge adịghị ekwurịta okwu nke ọ bụla, dị ka ihe dịpụrụ adịpụ. Otú ọ dị, nkọwa nke Mbụ Newton na-arụ ọrụ dị ka ihe siri ike ịgbanwe ọdịdị ụwa na ntụgharị zuru oke na foto zuru oke banyere mmekọrịta n'etiti ohere na oge.

Ịghọta ọdịdị nke ohere na oge ziri ezi?

Narị afọ abụọ mgbe e mesịrị, na mmalite nke narị afọ nke iri abụọ, Albert Einstein kwuru na ihe atụ Newtonian nke ụwa banyere ihe na ohere nwere ike ịkọwa nanị n'ime ụwa nkịtị, maara nke ọma. N'okpuru ala, iwu ndị a na-adịghị arụ ọrụ ma na-achọ ịtụgharị uche. Ka oge na-aga, ọkà mmụta sayensị ahụ mepụtara nkwupụta nke njikọ, nke jikọtara oge na oge n'ime usoro.

Otú ọ dị, nke a abụghị nanị ebe iwu Newton enweghị ngwa ha. Na mmalite nke oge ịmụ akwụkwọ elementrị na ihe ndị dị na omume ha, ọ bịara doo anya na n'usoro a, iwu dị iche iche na-arụ ọrụ. Ha dị oke nke ọma, n'oge ụfọdụ enweghi ike ịdabere na ya ma nwee ike imebi nghọta anyị banyere oge na ohere.

Okwu nke a na-egosi na ndị ọkà mmụta sayensị na-enweghị ike ịghọta ihe gbasara nkà mmụta sayensị, otu onye nwere ike ikwere na ya, na-akọwa n'ụzọ doro anya echiche na-ezighi ezi banyere ụwa na usoro niile na-eme na ya na ọkwa subatomic.

Mee na mmetụta

Na usoro nke ebumnuche nke ịhụ ihe onwunwe n'anya banyere ọdịdị gbara ya gburugburu, Newtonian nke na-ahụ maka ụwa na-ekpebi ọganihu nke akụkọ ntolite nke mmepe nke ihe a kpọrọ mmadụ. Technology na mmepe nke mmepe anya na-enwe njikọ chiri anya na ahụmahụ ndị a kpakọbara tupu oge gara aga, site na njedebe ha dị ike ma na-ese onyinyo echiche nke ụwa.