Basic iwu nke nketa nke àgwà, Mendel guzosie ike: nkọwa na ọrụ

Ndị mmadụ na-mgbe niile nwere mmasị na iwu nke nketa. Gịnị mere ụmụaka yiri nne na nna ha? Ọ bụ n'ebe a ize ndụ nke nnyefe nke butere n'aka ọrịa? Ndị a na ọtụtụ ajụjụ ndị ọzọ nọgidere ekpuchiworị omimi ruo mgbe XIX narị afọ. Ọ bụ mgbe ahụ Mendel jisiri imubanye niile na ihe ọmụma na-akwakọba na isiokwu, nakwa site ọkaibe gbasara nyocha ule guzosie kpọmkwem iwu.

Mendel onyinye na mmepe nke mkpụrụ ndụ ihe nketa

Basic iwu nke nketa nke àgwà - a bụ ụkpụrụ dị ka nke ụfọdụ e ji mara na-gafere site nne na nna ntule ụmụ ha. Ha chọpụtara na a doo anya na nkwupụta nke n'uru yavlya.tsya Gregọ Mendel, onye rụrụ na isiokwu ọtụtụ nwere.

Isi ihe nweta nke ọkà mmụta sayensị - bụ ihe àmà nke pụrụ iche ọdịdị nke ketara eketa na. Na ndị ọzọ okwu, n'ihi na onye ọ bụla mma kwekọrọ na a akpan akpan site n'usoro. The mbụ map a wuru maka ọka na Drosophila. Nke ikpeazụ bụ a oge gboo ihe maka mkpụrụ ndụ ihe nketa nwere.

Mendel si n'uru nwere nnọọ njikọ, dị ka ha na-ekwu, na anyị ọkà mmụta sayensị. Ya mere, ndị a ma ama Mkpụrụ Ndụ Ihe Nketa Resovskii Timofeev kwuru na Mendel mbụ bụ onye mụụrụ isi nwere nyere nkọwa ziri ezi nke na phenomena na mbụ adị na larịị nke hypotheses. N'ihi ya, ọ nwere ike na-ewere a ọsụ ụzọ nke mgbakọ na mwepụ echiche na ubi nke usoro ndu na mkpụrụ ndụ ihe nketa.

iso

Ọ ga-kwuru na ihe nakawa etu esi nke nketa nke Mendelian àgwà na-adịghị chepụtara na a agụụ. Ya nnyocha dabeere na Nchoputa nke ụzọ. Ọ ga-karịsịa kwuru ndị na-esonụ ndị ọkà mmụta sayensị:

• J .. Goss ekenịmde nwere na peas, agafe osisi na mkpụrụ osisi dị iche iche na agba. Ọ bụ ekele ndị a ọmụmụ iwu nke Ime Otu nke mbụ ọgbọ adọ ụdị ụfọdụ e chọpụtara, nakwa dị ka na-ezughị ezu dominance. Mendel naanị concretized na enen a amụma.
• Augustin Sarzhe - a grower bụ ndị họọrọ maka ya nwere cucurbits. Ọ na mbụ malite ịmụ butere n'aka àgwà na-adịghị ịgụnye na n'otu n'otu. O nwere a na nkwupụta na ha na-agaghị weere na onye ọ bụla ọzọ na nnyefe nke dị iche iche e ji mara. N'ihi ya, si n'aka ruo n'aka bụ a mgbe nile.
• Naudin mere nnyocha na dị iche iche di iche iche nke osisi ndị dị otú ahụ dị ka Datura. Mgbe ha nyochasịrị ihe results, ọ hụrụ na ọ dị mkpa na-ekwu okwu banyere ọnụnọ ọchịchị kasị atụmatụ, nke na ọtụtụ ikpe ga-emeri.

Ya mere, site na XIX narị afọ ọ maara phenomena dị ka dominance, Ime Otu nke mbụ ọgbọ, nakwa dị ka ụdi odide ke combinatorics adọ ụdị ụfọdụ. O sina dị, n'ozuzu regularities emepụta bụ. Ọ bụ analysis of dị ọmụma na mmepe nke a pụrụ ịdabere na ụzọ nke nchoputa bụ isi n'uru nke Mendel.

Ụzọ nke Mendel ọrụ

Ihe nakawa etu esi nke nketa nke Mendelian àgwà e chepụtara dị ka a n'ihi nke isi nnyocha. Onye ọkà mmụta sayensị ji ọrụ bụ ka ndị a:

• butere n'aka e ji mara na-agaghị na-atụle ịgụnye na n'otu n'otu;
• maka analysis of uzo ozo ka họrọ naanị ndị na-anọchi anya a ọkpụrụkpụ ọdịiche dị n'etiti ụdị (ọ bụ omume na ihe doro anya na-akọwa ihe nakawa etu esi nke nketa nke usoro);
• ọmụmụ ndidi isi (Mendel mụọ a ọnụ ọgụgụ buru ibu nke iche peas, nke ma ndị dị ọcha na ngwakọ, wee gafere "mkpụrụ"), nke na-ekwe ka okwu banyere ịgwa nke pụta;
• Jiri ezi quantitative ụzọ na analysis nke data (iji ihe ọmụma nke ozizi puru, Mendel belata ọnụego nke random deviations).

The iwu nke Ime Otu nke adọ ụdị ụfọdụ

Ịtụle iwu nke nketa, ọ dị mkpa iji etinye uche pụrụ iche na-otu ụdị nke mbụ ọgbọ adọ ụdị ụfọdụ. A chọpụtara site ahụmahụ, na nke na-emepụta hybridization nne na nna iche-iche na otu iche feature (udi, agba na na. D.).

Mendel e kpebiri kụziere nnwale na abụọ iche peas - na-acha uhie uhie na-acha ọcha okooko osisi. Dị ka a N'ihi ya, ndị mbụ na-ọgbọ adọ ụdị ụfọdụ natara purple inflorescences. N'ihi ya, e nwere a mere na-ekwu okwu banyere ọnụnọ nke kasị na recessive àgwà.

Ọ bụ uru na-arịba ama na ahụmahụ nke Mendel bụghị naanị otu onye. Ọ na-eji na-enwe ịchọpụta na osisi ndị ọzọ inflorescence shades, shapes mkpụrụ osisi, dị iche iche azuokokoosisi elu na ndị ọzọ nhọrọ. Empirically, ọ bụ ike na-egosi na ihe niile nke mbụ iji na edo adọ ụdị ụfọdụ na-ji a kasị mma.

ezughị ezu dominance

Na-enyocha ajụjụ a, dị ka ihe nakawa etu esi nke nketa nke e ji mara, nwere e duziri dị ka osisi, na na ndu eme ntule. N'ihi ya, ọ hụrụ na a na-bụghị mgbe niile ihe ịrịba ama na-na a mmekọrịta nke zuru ezu na-achị na suppression. Ihe atụ, mgbe ọkụkọ gafere nwa na-acha ọcha na agba nwere ike na-a na agba ntụ ụmụ. N'ihi ya, ọ na ụfọdụ osisi dị ka iche na-acha odo odo na-acha ọcha na okooko osisi na mmepụta nyere pink shades. N'ihi ya, ọ bụ ike ịgbanwe mbụ ụkpụrụ, na-egosi na nke mbụ ọgbọ adọ ụdị ụfọdụ ga-enwe otu ihe ịrịba ama, na ha nwere ike ịbụ n'etiti.

kewara ịrịba ama

N'ịnọgide na-inyocha iwu nke nketa, Mendel hụrụ mkpa ọ dị na-erubere ndị na-agafe abụọ mbụ ọgbọ ụmụ (heterozygous). N'ihi ya, ụmụ e nwetara, akụkụ nke nke bụ nke a kasị àgwà, na ndị ọzọ - a recessive. Site na nke a anyị nwere ike ikwubi na obere ihe ịrịba ama nke mbụ ọgbọ nke adọ ụdị ụfọdụ na-adịghị apụ n'anya kpam kpam, ma naanị ewute na o nwere ike ime na ụdi ụmụ.

nọọrọ onwe ha ihe nketa

Ọtụtụ ajụjụ ime ka iwu nke nketa. Nlele na-emetụta ndị mmadụ n'otu n'otu Mendel, nke dị iche na nke ọ bụla ọzọ na ọtụtụ atụmatụ. N'ihi na onye ọ bụla gara aga ihe nakawa etu esi hụrụ iche iche. Ma ugbu a, na-achọ na ozuzu oke nke mgbaàmà, ọ dara mata ọ bụla ihe nakawa etu esi n'etiti ha n'ịgwa. N'ihi ya, e nwere ihe mere na-ekwu banyere ihe nketa onwe.

ọcha iwu nke gametes

Ụfọdụ ihe nakawa etu esi nke nketa guzosie ike site Mendel, ndị kpere hypothetical. Anyị na-ekwu okwu banyere iwu na-adị ọcha nke gametes, nke ndị mejupụtara eziokwu na ha na-akawanye otu allele nke a ụzọ ẹdude ke site n'usoro nke nne nnụnụ.

N'oge Mendel enweghị technical-esi gosi na nke a amụma. Otú ọ dị, ọkà mmụta sayensị nwee ike ichepụta a n'ozuzu okwu. Ya kachasi mkpa mejupụtara ke eziokwu na n'oge e guzobere adọ ụdị ụfọdụ butere n'aka e ji mara na-echekwara na-agbanweghi agbanwe ụdị, na adịghị mix.

oké mkpa na ọnọdụ

Mkpụrụ ndụ ihe nketa - na sayensị nke na-amụ iwu nke nketa. Mendel mere a ịrịba onyinye ya mmepe, ebe mepụtara isi ọnọdụ na nke. Otú ọ dị, ka ha na-agba ọsọ, ị ga-esoriri na ndị na-esonụ dị oké mkpa na ọnọdụ:

• mbụ forms ga-homozygous;
• alternativeness ịrịba ama;
• otu puru nke guzobere dị iche iche alleles na ngwakọ;
• nke bụ hà ọganihu nke gametes;
• mgbe gametes njikọta jikọtara enweghị usoro;
• zygotes na dị iche iche ihe n'ịgwa nke mkpụrụ ndụ ihe nketa dokwara viable;
• ọtụtụ ndị nke abụọ emana kwesịrị zuru ezu jide pụta nwetara mgbe nile;
• ngosipụta nke ihe ịrịba ama ekwesịghị dabere na mmetụta nke mpụga ọnọdụ.

Ọ ga-kwuru na data agba kwekọrọ kasị ndụ ntule, gụnyere mmadụ.

Ihe nakawa etu esi nke nketa nke àgwà ụmụ mmadụ

N'agbanyeghị eziokwu na mbụ nyochaworo mkpụrụ ndụ ihe nketa ụkpụrụ nke osisi atụ, ụmụ anụmanụ na ụmụ mmadụ, ha na-nti. Ọ bụ uru na banyere ndị a na ụdị ihe nketa:

• Autosomal kasị - kasị nketa nke àgwà na na-metụtara nanị akụkụ ụfọdụ site autosomes. Na nke a, na phenotype nwere ike ma ike kwuru na, na sonso kwesiri ngosi. Ke ụdị nketa nke likelihood nke nwa ndiiche allele si a nne na nna bụ 50%.
• Autosomal recessive - nketa nke abụọ ịrịba ama ejikọrọ na autosomes. The ọrịa a na-egosipụta site homozygotes, nke ma alleles na-emetụta.
• The kasị X-jikọrọ ụdị agụnye ebufe kasị àgwà deterministic mkpụrụ ndụ ihe nketa. Na nke a, ọrịa na ndị inyom ime na ugboro abụọ ọzọ mgbe karịa mmadụ.
• X-jikọrọ Recessive Type - nketa pụtara na a na-adịghị ike mma. Ọrịa ma ọ bụ ya na onye atụmatụ na-mgbe na-egosipụta na nwoke ụmụ, na ndị inyom na - na na na homozygous ala.

isi banye n'eluigwe,

Iji ghọta otú ihe nakawa etu esi nke nketa nke àgwà Mendel ọrụ na ndị ọzọ na mkpụrụ ndụ ihe nketa usoro kwesịrị ịmụta isi nkọwa na echiche. Ndị a gụnyere ndị na-esonụ:

• Kasị mma - na kpagburuibe mma nke-eme dị ka ndị na-ekpebi ọnọdụ na suppresses mmepe nke mkpụrụ ndụ ihe nketa recessive.
• Recessive àgwà - e ji mara, nke a na-ketara, ma ọ dịghị eme ihe dị ka oké mkpa.
• Homozygote - diploid onye ma ọ bụ cell chromosomes na-ebu otu ihe ahụ cell nke mkpụrụ ndụ ihe nketa.
• Heterozygote - diploids ma ọ bụ mkpụrụ ndụ nke na-enye cleavage na nwere dị iche iche alleles n'ime otu mkpụrụ ndụ ihe nketa.
• Allele - nke a bụ otu n'ime ọzọ iche nke a site n'usoro, bụ nke dị na a kpọmkwem ọnọdụ nke chromosome na ji a pụrụ iche nucleotide usoro.
• Allele - a ụzọ nke mkpụrụ ndụ ihe nketa na-emi odude ke otu ebe nke homologous chromosomes na na-ejikwa mmepe nke ụfọdụ e ji mara.
• Non-allelic mkpụrụ ndụ ihe nketa na-emi odude dị iche iche nke chromosomes na-ahụ maka mpụta ìhè nke dị iche iche ihe mgbaàmà.

ọgwụgwụ

Mendel chepụtara ma pụtara bụ isi n'iwu nile nke nketa. Ha nkọwa e nyere na atụ nke osisi na ubé mfe. Ma na omume, na ọ dị mma ka ihe niile ndu eme ntule.