The pụrụ iche na-agụnye ụkpụrụ iwu ... Economy: ịrịba ama nke ndị na-achị nke iwu

Ozizi mba-ụlọ maka na ọtụtụ narị afọ na-emekpa uche nke ndị ọkà mmụta sayensị, ndị ọkà ihe ọmụma na ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Kpomkwem onye ọ bụla chọrọ ịmata ihe ndị ọchịchị kwesịrị na-akpọ "ihe kasị mma." Na usoro nke-agawanye na nkà mmụta sayensị akwụkwọ na pụta na mkpesa ọchịchị aka ike nke ndị ka n'ọnụ ọgụgụ na zuru ike nke eze, mepụtara a kpọmkwem echiche nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị usoro dabeere na iwu. Taa, echiche nke "ala nke iwu" na-abịa dị ka ọ na anya, ma a ole na ole narị afọ gara aga, ọ bụ a n'ezie akwụkwọ na ụwa nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị na iwu. Na XXI narị afọ, ọtụtụ ndị ụwa mba, mgbalị nile e mere iji nweta aha "ọchịchị nke iwu." Ihe na-akpali bụ eziokwu bụ na nke a echiche nwere otutu iche atụmatụ na e ji mara, nke a ga-atụle n'ụzọ zuru ezu na isiokwu.

The akụkọ ihe mere eme nke mmepe nke ozizi "ụkpụrụ iwu"

Ọ ga-gaa na akaụntụ eziokwu ahụ bụ na echiche nke ụkpụrụ iwu pụta na oge nke n'oge a, ma ọdịdị ya na-kpọkwasịwo a dum usoro nke ihe ndị mere eme. N'ihi ya, anyị nwere ike ikwu banyere mmepe nke ihe ọmụma, nke na-ahụ banyere n'ime ozizi. Legal ala - a mba ike na-adịgide ndụ na-ewuli ya ọrụ na ndabere nke norms na ụkpụrụ nke iwu. Echiche a na-akọwa na a urughuru dum echiche, ọtụtụ ndị ọkà mmụta sayensị na-ekweta na ya. The akụkọ ihe mere eme nke ala nke iwu na warara echiche erukwa site n'oge ọchịchị Eze Hammurabi nke Mesopotamia. Ọ bụ ya bụ onye mbụ ẹkenam iwu gị ala. Mgbe akụkọ na-agwa nke a Greek obodo, nke ike ochichi onye kwuo uche, Roman iwu, nke usoro nile ndi nke ndụ mmadụ, nakwa dị ka ndị a ma ama revolutions nke Middle Ages na n'oge a, bụ nke ndị mmadụ lụrụ ọgụ maka nnwere onwe ha. Oputara na mmepe nke ihe ọmụma banyere iwu, na steeti ha na mmekọrịta ha were ọtụtụ narị afọ. Ma, iji ghọta ihe bụ ihe ịrịba ama nke iwu, ọ dị mkpa ka a tụlee Ozizi ya oge gboo ụdị, nke pụtara na oge site na nke XVI na XVIII narị afọ.

The oge gboo ozizi nke iwu

"Fathers" nke ozizi dị ka Dzhon Lokk, Immanuel Kant, Thomas Hobbes na Montesquieu. Ha rụrụ ụka na pụrụ iche ihe ịrịba ama nke iwu na-abụghị nanị ụkpụrụ nke chiri anya nke ọchịchị eme ihe na nri, ma na-akwanyere ụmụ mmadụ ohere, nkewa nke ike na isi alaka. Ndị a ụkpụrụ ndị bụ isi nwere ike iru a n'usoro iwu ochichi obodo na steeti ndị ga-adị n'ihi na ndị mmadụ na-adịghị ya. Mgbe e mesịrị, ozizi a na n'ụzọ enwekwukwa. Taa, ọ bụ isi ihe na ọtụtụ ndị ọkà mmụta sayensị, n'ihi na ọ na-egosi otú ndị na mmekọrịta n'etiti ala na nri. Ịrịba ama nke ndị na-achị nke iwu nwere pụtara eziokwu na nnọọ mba ọ bụla - bụ isi a na iwu na-adịghị a na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, Atiya.

Echiche nke ọchịchị nke iwu

Ya mere, e nyere ọgaranya akụkọ ihe mere nke echiche nke mmepe, anyị nwere ike ịmata ihe dị iche na oge a echiche nke okwu. Legal ala - a mba niile ọrụ bụ isiokwu ka ụkpụrụ na iwu norms, ozu ndị ikike kasị na-ekewa, dabere na ike ha na-echebe ikike na ohere nke onye ahụ. Ọ ga-kwuru na constitutionalism - nke a bụ ihe ahụkebe atụmatụ nke iwu. N'ihi ya, etinye ụkpụrụ nke nkewa nke ike na ndị ọzọ na isi mode echiche. Ndị dị otú ahụ a na steeti nwere ọtụtụ atụmatụ na a ga-atụle bụghị nanị na usoro mmekọrịta, ma iche iche onye ọ bụla ọzọ.

3 Key ọcha nke a n'usoro iwu ochichi obodo ala

The akụkọ ihe mere eme nke ozizi ndị ọkà mmụta sayensị tinye n'ihu a otutu echiche banyere ya isi atụmatụ. N'ihi ya, na ozizi nke iwu nanị ibu ibu. Anyị nwere ike ikwu na otu ziri ezi, na ndị ọzọ na-adịghị. e nwere a ọka nke eziokwu ọ bụla nke ozizi, Otú ọ dị, ndị pụrụ iche ihe ịrịba ama nke na-achị nke iwu na-emetụta:

• The iwu (legality).
• Nchedo nke mmadụ ikike na ohere.
• Nkewa nke ike n'ime atọ arụkọ alaka.

The nanị atụmatụ nke iwu bụ constitutionalism, n'ihi na ọ dunyere niile akụkụ ahụ e depụtara n'elu.

The iwu

Ihe e ji mara ụkpụrụ iwu bụ iwu na ụkpụrụ. Ukpuru nke a, họọrọ n'etiti udi nke isi ji ahụkebe ọrụ nke iwu na steeti. Na nke a, ndị ọchịchị na-amanye ime n'ime ka ike na-nyefere ha site omebe iwu omume. Ọtụtụ mgbe, ndị na-achị nke iwu na-sikwuo ike a na nlezianya hierarchy nke iwu omume, nke iwu na-enye ihe kasị iwu ike mgbe n'usoro ochichi. Ụkpụrụ nke iwu na-rụrụ site na ọchịchị, na ịha nhata nke niile tupu iwu.

Nchedo nke mmadụ ikike na ohere

The pụrụ iche ihe ịrịba ama nke iwu na-emetụta a ezigbo ohere na-echebe ndị ruuru mmadụ, nakwa dị ka ụzọ nke ya na mmezu. Kasị akwado nke eke iwu kwere na ọbụna na-ewere n'ime akaụntụ ọha mmasị na ndị mebiri nke mmadụ ohere n'ụzọ ọ bụla na-ekwesịghị ka e gosiri na ndị ụwa. Otú ọ dị, ọ ga-ọ pụta ìhè dị nnọọ iche na-eru nso na nghọta nke "ruuru mmadụ" na ha mebiri. Ka ihe atụ, na United States bụ ka ọnwụ, nke a na-agaghị na-atụle a ịnọ n'ụkọ nke ikike ndụ. Nke a bụ naanị ihe ndị kasị oké ọtụtụ nke na ntaramahụhụ nke omempụ. Na ọtụtụ Eastern European mba, ndị mmadụ na-achụso ọ bụla ngosipụta nke edina ụdị onwe. E nwere chepụtara na mmadụ ikike na ohere a ga-nyere ruo n'ókè nke na ha na-ghọtara site iwu mba, na ihe ọ bụla ọzọ.

Nkewa nke ike n'ime alaka atọ

Ụkpụrụ e n'ụzọ dị ukwuu mepụtara ama na-anọchite anya "nna" nke iwu ozizi nke ala (Locke, Montesquieu, Hobbes). Ọ na-egosi na ozizi na niile steeti ike ga-ekewa alaka atọ, nke na-enyemaka nke ọ bụla ọzọ. Ụkpụrụ bụ isi ihe na-oge a na ozizi nke ala na iwu. Na fọrọ nke nta ka ọ bụla mba, a Ozizi wee ndụ. N'ezie, ụfọdụ usoro nke mmekọrịta n'etiti isi alaka ọ bụla ọzọ e mepụtara.

N'ihi ya, na ndị omeiwu na-anọchi anya na nzuko omeiwu, na ndị omeiwu, na National Assembly (ọ bụla obodo, aha nwere ike dị iche iche). The Executive alaka na-eme pụrụ iche na ikike Central ahu, na ikpe na-na-emejuputa atumatu site ogige na usoro ke State.

ọzọ atụmatụ

Ọ ga-kwuru na pụrụ iche ihe ịrịba ama nke iwu na-emetụta a ọnụ ọgụgụ nke ndị ọzọ akụkụ ndị na-adịghị isi, ma na-egwu ọrụ dị mkpa. Ka ihe atụ, na larịị nke iwu omenala nke usoro nke na mmejuputa atumatu ụkpụrụ iwu norms ga-adabere (iwu), dị ka ndị mmadụ ga-ọ bụghị nanị na-soro ndị a iwu, ma na-ịghọta ha kachasi mkpa. Ọzọkwa na-aza ajụjụ banyere ihe àgwà ụkpụrụ iwu adị, ọ dị mkpa na-ekwu banyere ibe ọrụ nke ma ndị ikwu na onye ahụ. Mgbe ọrụ metụtara nanị ụmụ amaala, ha n'ezie na-efunahụ nke nri votu tupu dictates nke ala, nke bụ kpọmkwem mebiri nnwere onwe ha. Ụkpụrụ nke constitutionalism na ahụkebe na-egosipụta na ọnụnọ nke oruru - isi ndabere nke usoro iwu nke dum ala.

N'ihi ya, n'isiokwu na anyị ga-ahụ ihe ịrịba ama nke iwu. Fọrọ nke nta niile ha bụbu naanị undeveloped chepụtara, echiche. Ma ugbu a, ụwa adị na ndabere nke usoro iwu ihe ọmụma.