Akpịrị sayensị: ihe mere eme, psychological ndabere, isiokwu, ebumnobi na ụzọ nke research

Gịnị nwere ike ịbụ ihe nkịtị na akparamaagwa, mmụta asụsụ, na-akụziri banyere wuru ọgụgụ isi na ozizi nke ihe ọmụma? All nke n'elu ọma agwakọta cognitive sayensị. Nke a interdisciplinary ubi e amụ cognitive na uche Filiks aa na ụbụrụ nke ụmụ mmadụ na ụmụ anụmanụ.

History of akpịrị Science

Ọzọ dị ịrịba ama na oké ọkà ihe ọmụma Plato na Aristotle nwere mmasị ọdịdị nke ụmụ mmadụ nsụhọ. Ọtụtụ ọrụ na echiche n'oge ochie Greece e tinye n'ihu banyere isiokwu a. Na na Asaa na narị afọ na French mgbakọ na mwepụ na ọkà ihe ọmụma Rene Dekart-ewu ewu physics ụfọdụ nghọta nke a sayensị, na-asị na ahụ na uche nke dị ndụ bụ kwurula ihe.

Na-ede nke echiche nke "cognitive sayensị" na 1973 ghọrọ Christopher Longuet-Higgins, onye na-amụ wuru na ọgụgụ isi. Journal nke akpịrị Science e guzobere a afọ ole na ole mgbe e mesịrị. Nke a gasịrị, cognitive sayensị ghọrọ otu nọọrọ onwe ha direction.

Tụlee aha ndị kasị ama na-eme nchọpụta na ubi:

• Dzhon Serl kere a echiche nnwale na-akpọ "Chinese ụlọ".
• Physiologist Dzheyms Makklelland, ịgagharị ụbụrụ.
• Steven Pinker - a ọkachamara na ubi nke ibuo akparamaagwa.
• Dzhordzh Lakoff - mmụta asụsụ na-eme nchọpụta.

oge a cognitive sayensị

Ọkà mmụta sayensị na-agbalị iji gosi na na omume na njikọ nke ụbụrụ physiology na uche phenomena, iji anya. Ọ bụrụ na narị afọ gara aga nke mmadụ nsụhọ e sonye na akaụntụ, ma ugbu a ọ na-esịne ke ọmụmụ nke ihe ndị bụ isi ihe aga-eme nke cognitive sayensị.

Mmepe nke ozizi a dị ka a dum na-adabere na nkà na ụzụ na-enwe ọganihu. Ka ihe atụ, Onyonyo, mepụtara nke mmetụta dị ukwuu n'ihu n'ihu nke dị adị, na mmepe nke cognitive sayensị. Ịgụ isiokwu kwere ka anyị na-ahụ n'ime ụbụrụ, ya mere, na-amụ Filiks nke ya ịrụ ọrụ. Ọkà mmụta sayensị na-ekwu na oge na-aga, nkà na ụzụ na-enwe ọganihu ga-enyere ụmụ mmadụ na-ekpughe ihe nzuzo nke uche anyị. Ka ihe atụ, na mmekọrịta nke ụbụrụ na Central ụjọ usoro.

Isiokwu okwu, ebumnobi na ụzọ nke nnyocha cognitive sayensị

All na-akọ na uche mmadụ, na XX narị afọ, ọ bụ naanị a maa, n'ihi na ọ bụ oge iji nwalee nchepụta na omume bụ agaghị ekwe omume. The echiche na ụbụrụ na-guzobere na ndabere nke biiri ọmụma banyere wuru ọgụgụ isi, psychological nwere na physiology nke elu Central ụjọ usoro.

Atụ na connectionism - oge gboo ụzọ nke ngụkọta oge, Modelling cognitive usoro. Mbụ usoro dabeere na echiche nke myirịta nke mmadụ nke uche na a na kọmputa na-enwe a Central nhazi unit na nhazi nke data iyi. Connectionism nnọọ iche atụ, na-akọwa na incompatibility of data neurobiology nke ụbụrụ ọrụ. Echiche mmadụ nwere ike kpaliri site wuru nural netwọk hazie data n'out oge.

Akpịrị Science ka nche anwụ okwu e weere E. S. Kubryakovoy na 2004 afọ, dị ka ozizi na-agụnye a ọnụ ọgụgụ nke inwe mmekọrịta na-achị:

• Philosophy nke uche.
• Na na cognitive akparamaagwa.
• Ru ọgụgụ isi.
• Akpịrị mmụta asụsụ, ethology na mmalite.
• Neurophysiology, neurology na neuroscience.
• Gụnyere cognitive sayensị.
• Neurolinguistics na psycholinguistics.

Philosophy nke uche dị ka otu n'ime mmiri nke cognitive sayensị

Ihe ọmụmụ a ịdọ aka ná ntị e ji mara nke nsụhọ na ya mmekọrịta ka anụ ahụ eziokwu (echiche Njirimara nke uche). The American ọkà ihe ọmụma Richard Rorty akpọ modernity na-ezi naanị uru na nkà ihe ọmụma.

E nwere ọnụ ọgụgụ nke nsogbu ịda site mgbalị zaa ajụjụ banyere ihe nsụhọ bụ. Otu n'ime ndị kasị mkpa isiokwu cognitive sayensị ọmụmụ a ịdọ aka ná ntị - ọ bụ uche nke mmadụ. The materialists kwere na nsụhọ - akụkụ nke ahụ bụ eziokwu na ụwa anyị gburugburu bụ kpamkpam subservient ka iwu nke Fiziks. N'ihi ya, otu onye nwere ike na-arụ ụka na àgwà ụmụ mmadụ bụ isiokwu sayensị. N'ihi ya, anyị na-adịghị free.

Ndị ọzọ ndị ọkà ihe ọmụma, gụnyere Kant gụnyere, ike na-eme eme nwere ike ịbụ kpam kpam dabere na physics. Na-akwado echiche nke a na-ele kwere na ezi nnwere onwe nke N'ihi nke ọrụ achọrọ site na ihe mere.

cognitive akparamaagwa

Nke a ịdọ aka ná ntị na-amụrụ cognitive Filiks nke mmadụ. Psychological Foundations nke akpịrị Science nwere ozi na ebe nchekwa, mmetụta, na ntị, pụrụ ichetụ n'echiche, ezi uche eche echiche, inwe ike ime mkpebi. New ọmụmụ akakabarede ozi dabeere na myirịta Mgbakọ na ngwaọrụ na mmadụ cognitive Filiks. The kasị echiche bụ psyche ka ngwaọrụ a mgbaàmà akakabarede ike. Esịtidem cognitive atụmatụ na organism ọrụ n'oge mmụta na-egwu a isi ọrụ a ozizi. Abụọ ndị a na usoro nwere ike weghara, ụlọ ahịa na mmepụta.

cognitive ethology

The ịdọ aka ná ntị na-amụrụ ò ọrụ nke uche na ụmụ anụmanụ. Na-ekwu okwu banyere ethology,-agaghị ekwe omume na-eche banyere Charles Darwin. English n'okike rụrụ ụka bụghị naanị banyere ọnụnọ mmetụta uche, ọgụgụ isi, nwee ike ịna na-amụta site na ụmụ anụmanụ, kamakwa echiche. The nchoputa nke ethology na 1973 ghọrọ a Nobel Laureate na physiology Konrad Lorenz. Scientist chọpụtara ịtụnanya ụmụ anụmanụ mgbe ike na-ebunye ọmụma ọ bụla ọzọ, n'ihi na mmụta usoro.

Stiven Vayz, a prọfesọ na Harvard University, na ọrụ ya na ndị e ji mara aha "Ịhapụ onu" kwetara na planet Earth bụ naanị otu onye na kere eke dị ndụ ike nke na-eme ka music, na-ewu a rọketi, na idozi mgbakọ na mwepụ nsogbu. Ọ bụ, n'ezie, onye nwere ezi uche. Ma, ọ bụghị naanị na ndị mmadụ nwere ike iwe, enweteghi, na-eche, na na. Nke ahụ bụ "anyị tọrọ ụmụnna" nwere nkà nkwurịta okwu, ụkpụrụ ọma, norms omume na aesthetic uche. Ukrainian academician O. Neurosciences Krištáľ kwuru na ụbọchị, behaviorism meriri, na ụmụ anụmanụ na-agaghịkwa hụrụ ka a 'na-ebi ígwè ọrụ robot. "

cognitive ndịna

Ịmụta bụ agwakọta usoro na ụzọ nke ngosi nke agba nsogbu iji nweta a ndumodu banyere ya mmezi ma ọ bụ mkpebi n'ozuzu ya. Akpịrị sayensị na-emetụta ndị a usoro na Amamịghe echiche usoro, na ike tọghata a ọzọ nkọwa nke aga-eme na ihe atụ yiri.

DA Pospelov kpụrụ atọ bụ isi ihe aga-eme nke na kọmputa ndịna:

• agụmakwụkwọ ụdị nke ihe ọmụma, nke nwere ike ịbụ ihe na-akọwa a ezi uche na ihe eche echiche;
• anya nke data na-adịghị ma na o kwere omume na-akọwa na okwu;
• achọta ụzọ aga si atụ ihe oyiyi na-Nwa Filiks, zoro n'azụ ha Ọnọdụ.