Duns Scotus: ọdịdị zuru oke nke echiche nke

Ioann Duns Skot bụ otu nke oké Franciscan ọkà mmụta okpukpe. Ọ tọrọ ntọala nke ozizi na-akpọ "scotism" bụ a pụrụ iche scholasticism. Duns bụ a ọkà ihe ọmụma na logician, mara dị ka "Doctor subtilis" - a aha otutu na ọ e ọdịda maka nkà, unobtrusive Ịgwakọta dị iche iche worldviews na nkà ihe ọmụma na otu ozizi. N'adịghị ka ndị ọzọ a ma ama na-eche echiche bụ nke Middle Ages, gụnyere William nke Ockham na Thomas Aquinas, Scotus ẹkenịmde agafeghị oke voluntarism. Ọtụtụ ndị ya echiche nwere a ịrịba mmetụta na-eme n'ọdịnihu nke nkà ihe ọmụma na nkà mmụta okpukpe, na arụmụka maka ịdị adị Chineke na-amụ site na-eme nnyocha nke okpukpe na now.

ndụ

Ọ dịghị onye maara n'ezie mgbe Ioann Duns Skot mụrụ, ma akụkọ ihe mere eme kweere na aha ya, ọ bụ ụgwọ Duns n'otu obodo, nke dị nso Scottish ókè na England. Dị ka ọtụtụ ndị ibe ọkà ihe ọmụma nwetara utu aha "ehi", nke pụtara "The Scotsman". Ya họpụtara March 17, 1291. Nyere na obodo nchụàjà raara nye ùgwù nke otu ìgwè nke ndị ọzọ na njedebe nke 1290, anyị nwere ike iche na Duns Scotus a mụrụ na mbụ nkeji iri na ise nke 1266 na ghọrọ a churchman ozugbo ozugbo ọ ruru iwu afọ. Ya-eto eto, ọdịnihu ọkà ihe ọmụma na ọkà mmụta okpukpe sonyeere Franciscans zitere ya ka Oxford na banyere 1288. Ná mmalite nke iri na anọ na narị afọ thinker na m ka nọ Oxford, ebe ọ bụ na n'etiti 1300 na 1301 afọ, ọ na-abuana ke ama na nkà mmụta okpukpe mkparịta ụka - ozugbo, ka anya dị ka N'ezie nke okwu na "ahịrịokwu". Otú ọ dị, ọ na-anabata na Oxford ka a na-adịgide adịgide nkụzi, dị ka obodo abbot zitere a ekwe ọnụ ọgụgụ na prestigious University of Paris, ebe ọ lectured nke ugboro abụọ na "ahịrịokwu".

Duns Scotus, a na nkà ihe ọmụma nke mere ka onye bara oké uru onyinye ụwa omenala, agaghị enwe ike rụchaa ọmụmụ na Paris n'ihi na aka iso esemokwu n'etiti Pope Boniface nke Asatọ na French King Philip na Fair. Na June 1301 ndị ozi nke eze jụrụ ha ajụjụ ọ bụla na French Franciscan convent, kewara ndị royalists si Papists. Ndị na-akwado Vatican, a jụrụ ịhapụ France ruo ụbọchị atọ. Duns Scotus bụ nnọchiteanya nke papists, na n'ihi na ọ na-amanye ahapụ obodo, ma onye ọkà ihe ọmụma laghachi Paris n'oge mgbụsị akwụkwọ nke 1304, mgbe Boniface ahụ nwụọ, e dochie anya ọhụrụ Pope Benedict na XI, jisiri ike ịhụ a nkịtị asụsụ na eze. Ọ na-amaghị ebe Duns nọrọ ọtụtụ afọ nke na-amanye n'agha; akụkọ ihe mere eme na-egosi na ọ laghachiri na-akụzi na Oxford. N'ihi na oge ụfọdụ a maara nke ọma na ọnụ ọgụgụ biri na lectured na Cambridge, ma etiti oge dịghị ekwe omume-ezipụta oge a.

Scott okokụre ya ọmụmụ na Paris na natara ọnọdụ nke ukwu (isi nke mahadum) gburugburu mmalite nke 1305. N'elu ọzọ di na nwunye nke afọ, o rụrụ ọtụtụ ntụle akwụkwọ n'ihe. Order mgbe zitere ya na Franciscan House of Scientists na Cologne, ebe Duns lectured na scholasticism. Na 1308 ọkà ihe ọmụma nwua; na ụbọchị nke ọnwụ ya na-eze-ewere on 8 November.

The isiokwu nke metaphysics

Ozizi nke nkà ihe ọmụma na nkà mmụta okpukpe bụ atọsa si nkwenkwe na echiche na-adịkwaghị oge nke ndụ ya. Medieval akowara okwu echiche na-agbasa Ioann Duns Skot. Philosophy, na nkenke na-akọwa ya ọhụụ nke Chineke, nakwa dị ka ozizi nke Islam ụbụrụ na-aghọ nke Avicenna na Averroes, n'ụzọ dị ukwuu dabere na ọnọdụ dị iche iche nke Aristotelian odide "Metaphysics". The isi banye n'eluigwe, bụ n'ụzọ dị otú a "ịbụ", "Chineke" na "ihe". Avicenna na Ibn Rushd, nwere na-enweghị atụ mmetụta na mmepe nke Christian akwụkwọ nkà ihe ọmụma, nwere diametrically megidere echiche na nke a. N'ihi ya, Avicenna ọdọhọde ọtụtụ ndị chere na Chineke bụ isiokwu nke metaphysics esighịkwa eziokwu na ọ dịghị sayensị nwere ike igosi ma na-egosi ịdị adị nke isiokwu ya; n'otu oge metaphysics bụ ike na-egosi na Chineke dị adị. Dị ka Avicenna, a ndị ọkà mmụta sayensị na-amụ nke kachasi mkpa nke ndị a. Otu nwoke na a ụfọdụ ụzọ correlates na Chineke, n'agbanyeghị na mgbe, na a ruru na-eme ka o kwe omume na-amụ na sayensị nke ịbụ, nke ga-agụnye ya ihe Chineke na iche iche bekee, nakwa dị ka okwu na ime ihe. Ibn Rushd emecha n'omume kwekọrọ na Avicenna, na egosi na ọmụmụ ịbụ metaphysical eburu ya ọmụmụ dị iche iche bekee na karịsịa bekee iche iche na Chineke. Nyere na physics, kama ezi sayensị nke metaphysics ekpebi ịdị adị nke Chineke, anyị nwere ike igosi na eziokwu na isiokwu nke metaphysics bụ Chineke. Ioann Duns Skot, a na nkà ihe ọmụma nke dị n'ụzọ dị ukwuu a na-ụzọ nke ihe ọmụma nke Avicenna, na-akwado echiche ahụ bụ na metaphysics amụrụ e kere eke, ndị kasị elu nke nke, obi abụọ adịghị, bu Chineke; Ọ - naanị zuru okè eke, nke na ndị ọzọ niile na-adabere. Ọ bụ ya mere Chineke bụ na-ebute ụzọ na metaphysics nke usoro, nke na-agụnye ozizi nke transcendental egbukepụ Aristotelian atụmatụ nke ige. Transcendentalers - a ịbụ ha àgwà nke ịbụ ( "otu", "nri", "nri" - a transcendental echiche dị ka ha malitere ịdị n'otu na umi, na-anọchi anya otu n'ime nkọwa nke umi) na ihe niile a na-esịne ke ikwu iche ( "ikpeazụ "na" enweghi ngwụcha "," ọ dị mkpa "na" ọnọdụ "). Otú ọ dị, na ozizi nke ihe ọmụma, Duns Scotus mesiri ya ike na ihe ọ bụla ezigbo dara n'okpuru okwu ahụ bụ "umi" nwere ike ga-atụle ka a isiokwu nke sayensị nke metaphysics.

universals

Medieval nkà ihe ọmụma na-adabere ọrụ ha niile na ontological nhazi ọkwa usoro - akpan akpan na usoro kọwara Aristotle ọrụ "na edemede" - na-egosi na isi mmekọrịta n'etiti kere Nigeria ma hụ ụmụ mmadụ ihe ọmụma sayensị banyere ha. Ya mere, ihe atụ, na njirimara nke Socrates na Plato dịịrị ụdị mmadụ onye, n'aka nke ya, bụ nke genus nke ụmụ anụmanụ. Inyinya-ibu na-aghọ nke onye genus nke anụmanụ, ma ihe dị iche na nke inwe ike na-eche esikwa ọdịiche nwoke si anụmanụ ndị ọzọ. Genus "ụmụ anụmanụ", ha na ndị ọzọ kwesịrị ekwesị iji otu (n'ihi na ihe atụ, genus "osisi") na-ezo aka a udi nke bekee. Eziokwu ndị a na-adịghị rụrụ ụka ọ bụla. Ese okwu nke, Otú ọ dị, bụ ontological ọnọdụ nke ndị a genera na umu. Unu ha na-adị n'ezie, ma ọ bụ ekstramentalnoy bụ nanị echiche, kere mmadụ bu n'uche? Ga genera na umu nke onye Nigeria ma ọ bụ mkpa na-emeso ha dị ka iche iche, na ikwu okwu? Ioann Duns Skot, onye nkà ihe ọmụma dabeere na ya onwe ya echiche nke general ọdịdị, na-akwụ a otutu anya ka ndị a akwụkwọ anya. Karịsịa, ọ na-ekwusi ike na n'ozuzu agwa ndị dị otú ahụ dị ka "ndi mmadu" na "animalic" adị (ọ bụ ezie na a "na budata obere" ịbụ nke ndị mmadụ n'otu n'otu) nakwa na ha generality site onwe ha, na-eme eme.

pụrụ iche ozizi

O siri ike haa ikwere echiche bụ na-eduzi Ioann Duns Skot; ruturu, ẹnịm ke mbụ isi mmalite na nchịkọta na-egosi na akụkụ ụfọdụ nke eziokwu (e.g., genera na umu) na echiche ya nwere ihe na-erughị ịdị n'otu quantitative. N'ihi ya, ọkà ihe ọmụma obụp a set nke arụmụka na ihu ọma nke ọgwụgwụ na ọ bụghị ihe niile dịrị nnọọ n'otu bụ a n'otu nke ibu. Na ike arụmụka o mesiri ike na ọ bụrụ na ọnọdụ ahụ bụ kpọmkwem ndị na-abụghị, na ihe nile nke bụ ezigbo di iche iche ga-abụ a space di iche iche. Otú ọ dị, ọ bụla abụọ ahaghị quantitatively ihe dị iche iche onye ọ bụla ọzọ dokwara. N'ihi na Socrates bụ dị ka dị iche iche site na Plato si otú ọ dị iche iche si geometric shapes. Na nke a, na mmadụ ọgụgụ isi bụ enweghị ike ịhụ ihe ọ bụla na-ahụkarị n'etiti Socrates na Plato. Ọ na-enyo na na ngwa nke na eluigwe na ala echiche nke "mmadụ" na abụọ mmadụ, a onye na-eji dị mfe Ụgha nke obi ya. Ndị a uche na-adịghị ọgwụgwụ na-egosi na quantitative di iche iche abụghị pụrụ iche, ma n'ihi na ọ bụ na n'otu oge ahụ bụ nnukwu, otú e nwere ụfọdụ na-erughị quantitative, dịgasị iche iche na kwekọrọ ekwekọ ala karịa quantitative n'otu.

Arụmụka ọzọ Juda ala ka eziokwu ahụ na-anọghị nke ọgụgụ isi, ike nke na cognitive echiche, ire ọkụ ọkụ ka ga na-amị a ọhụrụ ire ọkụ. Akpụ ọkụ na ire ọkụ kpụrụ ga-a ezigbo ịdị n'otu shapes - dị n'otu, nke na-egosi na ikpe bụ ihe atụ nke ihe doro nnọọ anya causation. Abụọ na ụdị oku na otú ndị dabere na izugbe ọdịdị nke ọgụgụ isi na ịdị n'otu, nta karịa quantitative.

indifferentsii nsogbu

Nsogbu ndị a na-akpachara anya na-amụ mbubreyo scholastics. Duns Scotus kweere na izugbe agwa bụ na ha abụghị mmadụ, onwe nkeji, ka ha onwe ha n'otu na-erughị space. Na nke a, n'ozuzu ọdịdị na abụghị eluigwe na ala. Ịgbaso na nkwupụta nke Aristotle, Scotus ekweta na eluigwe na ala na-akọwa otu n'ime ọtụtụ na-ezo aka ọtụtụ ihe. Olee otú ịghọta nke a echiche nke a ochie thinker, Universal F ga-adị otú ahụ na-enweghị mmasị, nke mere na ọ nwere ike ide ihe nile onye F ya na eluigwe na ala na onye ọ bụla nke ya iche iche ọcha ndị yiri. Na mfe okwu, na eluigwe na ala F akowa onye ọ bụla F dokwara ọma. Scott ekweta na, n'echiche a, ma izugbe agwa nwere ike ịbụ eluigwe na ala, ọbụna ma ọ bụrụ na ọ e ji a ụfọdụ nwa afọ indifferentsii: general uwa nwere ike ọ gaghị na-Njirimara ọzọ na-ahụkarị ụdị metụtara a akpan akpan ụdị e kere eke na bekee. Yiri nke ahụ ji nwayọọ nwayọọ na-abịa niile mbubreyo scholastics; Duns Scotus, Uilyam Okkam na ndị ọzọ na-eche echiche bụ na-agbalị-ekpughe ịdị adị nke a ò nhazi ọkwa.

The ọrụ nke ọgụgụ isi

Ọ bụ ezie na mbụ Scot kwuru nke dị iche n'etiti universals na izugbe uwa, ọ na-abịaru n'ike mmụọ nsọ si ama okwu nke Avicenna na a ịnyịnya na - na ọ bụ nanị a ịnyịnya. Olee otú ịghọta nke a na nkwupụta Duns, n'ozuzu uwa indifferent kwupụta onye ma ọ bụ eluigwe na ala. Ọ bụ ezie na ha n'ezie na ị gaghị adị na-enweghị individualization na universalization, na ha n'ozuzu ọdịdị, na-adịghị onwe ha ma ndị nke ọ bụla ọzọ. Mgbe nke a mgbagha, Duns Scotus akọwa universality na iche dị ka mberede atụmatụ nke general uwa, otú - ha nọ ná mkpa nke ziri ezi. Echiche dị otú ahụ dị iche iche, ihe niile mbubreyo scholastics; Duns Scotus, Uilyam Okkam na ụfọdụ ndị ọzọ ndị ọkà ihe ọmụma na ndị ọkà mmụta okpukpe ka a isi ọrụ na uche mmadụ. Na-eme ka a ngụkọta ọgụgụ isi uwa enwe eluigwe na ala, na-amanye ya na ọ bụ nke ndị dị otú ahụ a nhazi ọkwa, ọ na-enyo na na quantitative okwu, otu echiche nwere ike ịbụ okwu ahụ e ji mara ọtụtụ ndị mmadụ n'otu n'otu.

Ịdị adị nke Chineke

Ọ bụ ezie na ọ bụghị Chineke na isiokwu metaphysical, ọ ma na-anọchi anya a mgbaru ọsọ nke a sayensị; Metaphysics achọ iji gosi na ya adị na ike karịrị nke mmadụ na okike. Scott awade ọtụtụ nsụgharị nke na-egosi maka ịdị adị nke elu ọgụgụ isi; All ndị a ọrụ yiri na okwu nke akụkọ agwa, Ọdịdị na atụmatụ. Duns Scotus kere ndị kasị sie ike iji gosipụta ịdị adị nke Chineke na dum nke akwụkwọ nkà ihe ọmụma. Arụmụka ya na-mepụtara na anọ nkebi:

• E nwere ndị na-akpata na karịrị ịbụ pervoitog.
• Naanị otu ọdịdị bụ nke mbụ niile atọ ikpe.
• Natura bụ nke mbụ na nke ọ bụla ikpe n'ihu, enweghi ngwụcha.
• E nwere nanị otu enweghi ngwụcha ahụ.

Iji ịnwapụta mbụ ekwu, o kwuru ihe ndị na-akpatara ndị na-abụghị modal esemokwu:

• Ọ na-emepụta ihe kwadoro X.

N'ihi ya:

• X kere ụfọdụ ndị ọzọ kwadoro Y.
• Ma ọ bụ Y bụ mgbọrọgwụ, ma ọ bụ ọ na-emepụta a na ụdị atọ ahụ.
• The usoro kere site creators enweghị ike ịnọgide na ruo mgbe ebighị ebi.

N'ihi ya, usoro agwụ na-akpata - ekeghị eke bu onye bụ ike ịmị, n'agbanyeghị ihe ndị ọzọ.

Na okwu nke ụgbọelu

Duns Scotus, onye biography mejupụtara naanị nke oge nke ịmụ ọrụ ma na-amụta na arụmụka ndị a anaghị apụ apụ ụkpụrụ ndị bụ isi nke akwụkwọ nkà ihe ọmụma nke Middle Ages. Ọ na-awade a modal version of ya esemokwu:

• Ọ bụ omume na e nwere ihe nnọọ mbụ dị ike causal ike.
• Ọ bụrụ na e nwere onye na A ike ime ọzọ eke, mgbe ahụ, ma ọ bụrụ na A dị, ọ bụ onwe ha.
• Kpomkwem mbụ dị ike causal apụghị ime site ọzọ dị.
• Ya mere, nnọọ mbụ dị ike causal ike bụ onwe ha.

Ọ bụrụ na ndị zuru mgbọrọgwụ adịghị adị, mgbe ahụ, na-enweghị ezi omume ya adị. Na njedebe, ma ọ bụrụ na ọ bụ eziokwu na mbụ, ọ gaghị ekwe omume na-adabere ọ bụla ọzọ mere. Ebe ọ bụ na e nwere ezigbo ekwe omume nke ya adị, ọ pụtara na ọ dị adị na ya.

Ozizi nke iche

Duns Scotus onyinye ụwa nkà ihe ọmụma bara oké uru. Ozugbo a ọkà mmụta sayensị na-amalite na-ezo n'ihe odide ya na isiokwu nke metaphysics e dị ka ndị dị otú ahụ, ọ gara n'ihu na-echiche, na-arụ ụka na echiche nke a ga-o doro anya na iko na ihe nile nke na-amụ metaphysics. Ọ bụrụ na okwu a bụ eziokwu naanị otu onye na-otu nke ihe, na ihe bụghị ịdị n'otu mkpa na-enwe na-amụ nke a karịsịa sayensị isiokwu. Dị ka Duns, ntụnyere - ọ bụ nanị otu ụdị nke narị afọ ise tupu. Ọ bụrụ na echiche na nnoo kpebisiri ike site a dịgasị iche iche nke ihe nke metaphysics naanị site ntụnyere, sayensị na-apụghị n'otu.

Duns Scotus enye abụọ ọnọdụ maka ude ebibi unequivocal:

• nkwenye na negation nke otu ihe ahụ, na-akwanyere onye isiokwu kpụrụ atuaha;
• echiche nke a onu nwere ike ịbụ a n'etiti okwu maka syllogism.

Dị ka ihe atụ, na-enweghị atuaha anyị pụrụ ikwu na Karen nọ n'etiti jurors na ha onwe ha (n'ihi na ọ ga-kama aga n'ụlọikpe karịa akwụ a mma), na n'otu oge ahụ megide uche ya (n'ihi na m nwere mmetụta na-amanye na onye obi larịị). Na nke a, na atuaha agaghị ekwe omume, ebe ọ bụ na echiche nke "nwere uche" notu. Ọzọ, ndị syllogism "na-adịghị ndụ akpọkwa ike na-eche. Ụfọdụ scanners eche nnọọ ogologo oge tupu ị na-enye n'ihi. N'ihi ya, ụfọdụ scanners bụ dị ndụ akpọkwa" na-eduga ná egheri mmechi, ebe ọ bụ na echiche nke "na-eche echiche" na-ezo aka na ya bụ Ẹkot. Na omenala echiche, na okwu a na-eji naanị na nke mbụ ahiriokwu; nke abụọ ikpe, o nwere ihe atụ pụtara.

ụkpụrụ ọma

The echiche nke zuru ọbụbụeze Chineke tọrọ na mmalite nke positivism, penetrating n'ime akụkụ nile nke omenala. Ioann Duns Skot ẹkenịmde na nkà mmụta okpukpe ga-akọwa ihe ndị controversial okwu nke okpukpe odide; ọ enyoba ọhụrụ na-eru nso na-amụ Bible, nke dabeere na n'ọkwá nke uche Chineke. Otu ihe atụ bụ echiche kwesịrị: omume na usoro ziri ezi ụkpụrụ na mmadụ omume na-hụrụ dị ka ndị ruru eru ma ọ bụ na-erughị eru nke Chineke na-akwụghachi ụgwọ. Scott echiche jere ozi dị ka a ziri ezi maka a ọhụrụ ozizi akara aka na.

Ọkà ihe ọmụma a na-ejikọta ya na ụkpụrụ nke voluntarism - na-emekarị iji mesie ike ịdị mkpa nke uche Chineke na ụmụ mmadụ nnwere onwe niile n'ọnụ ajụjụ.

Ozizi nke N'Eburo njo ncheputa

Ma nkà mmụta okpukpe, nke kasị dị ịrịba ama ihe nweta nke Duns atụle-azara ọnụ ya nke N'Eburo njo ncheputa nke Virgin Mary. Na oge na-emepechabeghị anya, ọtụtụ esemokwu banyere nkà mmụta okpukpe na-etinye aka na isiokwu a. N'ihe ndekọ nile, Meri nwere ike ịbụ nwa agbọghọ na-amaghị nwoke mgbe ọ matara Kraịst, mana ndị nchọpụta nke akụkụ Akwụkwọ Nsọ aghọtaghị otu esi edozi nsogbu na-esonụ: ọ bụ nanị mgbe Onye Nzọpụta nwụsịrị na ụdị mmehie mbụ ahụ sitere na ya.

Ezigbo ndị ọkà ihe ọmụma na ndị ọkà mmụta okpukpe nke mba ndị dị n'Ebe Ọdịda Anyanwụ kewara n'ime ìgwè dị iche iche, na-ekwurịta okwu a. Ekwenyere na ọbụna Thomas Aquinas na-agọnahụ nkwenye nke ozizi ahụ, ọ bụ ezie na ụfọdụ ndị Thomists adịghị njikere ịnakwere nkwupụta a. Duns Scotus, n'aka nke ya, zoro aka na arụmụka ndị a: Meri chọrọ mgbapụta, dị ka mmadụ nile, ma site na ịdị mma nke obe n'obe Kraịst, gụrụ ya tupu ihe ndị ahụ dị mkpa mere, ụdị mmehie mbụ ahụ funahụrụ ya.

Enyere esemokwu a na nkwupụta papal nke nkwekọrịta nke Immaculate Conception. Pope John XXIII na-atụ aro na-agụ nkà mmụta okpukpe nke Duns Scotus merela agadi ụmụ akwụkwọ.