Humanism: kedu ihe a - ile ụwa, ọnọdụ, ntụziaka?

Echiche nke ụwa, ma eleghị anya, anaghị agụta. Ọbụna na-enweghị ichebara nkwenkwe na echiche nke onye ọ bụla n'uche, ọ gaghị ekwe omume ịkọwapụta ihe ọmụma nkà mmụta dị iche iche na opus dị iche iche. Otú ọ dị, ọ ga-ekwe omume ịchọpụta ọdịdị kachasị. Ufodu bu ndi di elu - ya bu na Chineke bu chi (chi). A pụrụ ịkọwa ndị ọzọ dịka ndị dị adị, okpukpe, Okpukpe mmadụ na-ekweghị na Chineke. Nke a ọ bụ ụwa dị iche iche, echiche, ọnọdụ ndụ?

Okwesiri ighota echiche a site na nchikota nke mmadu nye ya. Mgbe ụfọdụ, a na-eche na a na-eche na ọ bụ ụdị mmadụ dị ka humanism. Kedu ihe bụ echiche a? Ọtụtụ akwụkwọ ọkọwa okwu, gụnyere akwụkwọ nkà mmụta sayensị na nkà mmụta sayensị, kọwapụtara ya dịka echiche ụwa (ma ọ bụ usoro echiche), nke dị n'etiti ya bụ onye dị ka onye kachasị elu. Ọ dị mfe ịsị na ọ bụ ndụ, àgwà, mmadụ nke bụ "ihe niile". Echiche niile, ihe ọhụụ niile na-aghọta site na prism nke mmadụ. Site na "M" na "anyị", site na mmekọrịta nke Chineke na ndị nọ n'ụwa. A na-enwekarị ike ịnụ okwu "mmalite" ma ọ bụ mmadụ "Renaissance". Kedu ihe ọ bụ - ọ bụ naanị echiche ụwa ma ọ bụ ntụziaka zuru oke, usoro echiche na ụkpụrụ? Nke a abụghị mepụtara nke n'oge a. Kama nke ahụ, ndị ọkà mmụta sayensị na ndị ọkà ihe ọmụma nke Renaissance na-arụsi ọrụ chigharịkwuuru oge ochie omenala, na ndị Rom oge ochie na Grik ime mmụọ. Otu n'ime ndị mbụ na-ekwu banyere echiche a nke Cicero, na-akpọ ọganihu dị elu nke ikike ụmụ mmadụ bụ okwu dị ike "humanism". Nso ke emi ọwọrọ ke Renaissance?

N'adịghị ka ndị na-eso chọọchị cosmocentrism na ndị na-akwado okpukpe, ndị na-eche banyere oge ahụ dị n'etiti Eluigwe na-etinye ụdị mmadụ ahụ. Nwoke nwere ikike na nnwere onwe, ohere na mkpa ya, echiche na ihe omume malitere itinye uche ndị ọkà ihe ọmụma. Ndị a bụ onye kasị ukwuu na-eche echiche nke oge - Petrarch na Dante, Boccaccio na Michelangelo, na mgbe e mesịrị - More na Montaigne, Copernicus na Erazm Rotterdamsky, Schiller na Goethe. Ọ bụrụ na ndị mmadụ gbasara nkà mmụta sayensị nke Renaissance na-elekwasị anya na nkà na ike ụmụ mmadụ, mgbe ahụ na njedebe nke narị afọ nke 18 na mmalite nke narị afọ 19, echiche dị iche iche pụtara. Culture na-ama iche okpukpe na chọọchị, ya mere, na-elekwasị anya e nyere ụkpụrụ omume na norms.

Existentialists, Nietzscheans, nihilists, pragmatists - ha weere ime mmụọ n'ụwa dị ka onye zuru, dị ka a ga-amalite. N'ụzọ dị iche na nke a, ndị ọkà mmụta okpukpe kwenyere na ụmụ mmadụ na-ahụkarị, karịsịa na nke ekweghị na Chineke, na-atụ egwu n'enweghị ịdọ aka ná ntị, nkwụsị nke Chineke na mbibi onwe onye. A na-eduzi mkparịta ụka gbasara ụdị nke a ma ọ bụ onye na-eche echiche na ntụziaka nke anthropocentric. Otu n'ime okwu bụ isi bụ nsogbu nke ịdabere n'ichepụta ihe na ihe omimi nke cognition nke ụwa. Ọ bụrụ na ndị mmadụ kweere na ụkpụrụ niile, mmadụ nile na-emekọ ihe n'ụzọ zuru ezu na mmadụ, ndị na-anọchite anya akwụkwọ na ndị na-ahazi iwu na-ekweta na onye ọ bụla dị mkpa. Ha na-ekwupụta ọkwa nke isi n'ozuzu ha, ihe kpatara mmadụ ọ bụla.

Dika nkowa nke oge a bu, ndi mmadu bu kwa ihe di nkpa. Ụmụ mmadụ nwere ike iji aka ha kpebie ihe ha pụtara. Nchedo nke onye, onye otu, ikike ya na ikike ya bụ ihe ndabere nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke oge a.