Ihe kachasị mkpa nke mmadụ na usoro nkà ihe ọmụma Europe

Mmalite nke Iso Ụzọ Kraịst gbanwere nkà mmụta ihe ọmụma nke nsogbu nke mmadụ - kama ịbụ otu n'ime ihe ndị dị n'eluigwe na ala, dị ka ọ bụ n'oge ochie, ọ malitere ịnọ kpọmkwem ebe Chineke n'onwe ya nyere ya. N'otu aka, Chineke kere ya maka ozi pụrụ iche, na nke ọzọ, ọ kewara ya n'ihi ọdịda. Ya mere, echiche nke nkà mmụta okpukpe nke narị afọ mbụ nke oge anyị na-anọchi anya ihe dị mkpa nke mmadụ n'ụzọ abụọ, kewaa. Na Christian nkà ihe ọmụma nke Middle Ages ya adịkwaghị ozizi ahụ Chineke na ụmụ mmadụ bụ otu ihe ahụ dị ka na ihe oyiyi nke Christ. Christ ghọrọ mmadụ, na-ewepughi aka Chineke, ma n'otu oge onye ọ bụla nke na-adabere familiarizing na amara, na-abịa Christ.

Ebe a dị iche iche na Cosmos, n'etiti nhụjuanya nke mwute na Chineke, ghọrọ ndị na-eche echiche nke Renaissance "microcosm", nke ha kwenyere na ya na macrocosm (nke a bụ otu ihe ahụ dịka ihe atụ na mgbagwoju anya nke Ndị Kraịst). N'ịkwenye na ọ dịghị onye ọ bụla na ihe ọ bụla nwere ike iji ya tụnyere nwoke, Nikolai Kuzansky, Paracelsus, na Boehme kwuru na "macrocosm na microcosm bụ otu ihe." Otú ọ dị, ọhụụ ọhụrụ nke Europe na-etinye ajụjụ banyere ihe bụ isi mmadụ dị n'ụzọ dị iche. Ebe ọ bụ na Descartes na-ebute ụzọ na definition tọrọ ala ikike nke iche echiche, n'ihi na kpọmkwem nke rationalism ịbụ nke ndị mmadụ na-ahụ ya n'uche. Ọ bụrụ na Descartes hụrụ na njikọ a n'etiti njikọ anụ ahụ na nke ime mmụọ bụ ihe gbasara ọrịa uche, Leibniz kwenyere na ha enweghị ike ịgụta. Age of Enlightenment, ekele na Lametrie, nyere anyị ụdị aphorism dị ka "igwe-igwe", n'ihi na onye ọkà ihe ọmụma France kwenyere na nkpuru obi dị ka mmetụ na-emeghachi omume na mpụga.

Na narị afọ nke iri na asatọ, nsogbu nke "ihe dị mkpa nke mmadụ, ihe ọ bụ", aghọwo otu n'ime nsogbu ndị isi ihe ọmụma. Dịka ọmụmaatụ, Kant sitere na nghọta abụọ banyere ezi uche, nke na-ezo aka na "mbara igwe" dị iche iche - ihe dị mkpa na ihe omume. Ọ na-akpọ ndị physiology nke niile na-eme ka ọdịdị mmadụ, na pragmatics - ihe a ò kere eke na-eme ma ọ bụ na-enwe ike isere si onwe ya. Otú ọ dị, ndị nnọchiteanya nke nkà ihe ọmụma oge ochie nke Germany were ihe atụ nke Renaissance (dịka ọmụmaatụ, Herder, Goethe, ndị na-akwado "nkà ihe ọmụma nke ụwa"). Herder kwuru na nwoke bụ onye mbụ nweere onwe ya, n'ihi na ọ bụghị dị ka ụmụ anụmanụ ka ọ na-enwe mmetụta ya, ma nwee ike ịmepụta ọdịbendị, Novalis gwakwara akụkọ ihe mere eme ihe gbasara ihe omimi.

Na Hegel na Philosophy of Spirit-abịa site uwa kemgbe biakwa obibia nke a ò ahụ. Ihe kachasị mkpa mmadụ dị ka Hegel si dị bụ nghọta onwe onye banyere Echiche zuru oke. Na mbu, ọ ghọtara onwe ya dịka ihe gbasara (ihe omume, nkà mmụta ahụ, nkà mmụta uche); mgbe - dị ka ebumnobi (iwu, omume ọma, na steeti); N'ikpeazụ, dịka Mmụọ zuru oke (nkà, okpukpe na nkà ihe ọmụma). Site na okike nke ikpeazu, akụkọ ihe mere eme nke Idea ezuchala, ya bu, mmuo, dika odi, laghachiri onwe ya, dika iwu nke negation nke negation. N'ozuzu, ihe ọmụma German nke oge a kwenyere na ndị mmadụ bụ ndị na-achị ọrụ ime mmụọ nke na-eme ka ụwa nke ọdịbendị, na-ebute ụzọ zuru oke ma dị mma.

Ugbua Feuerbach, na-akatọ Hegel, na-aghọta mmadụ dị ka onye nwere mmetụta uche. Marxism na-abakwara nkọwa nke ọdịdị na mmadụ na homo sapiens dabere na ụkpụrụ nke asụsụ dialectical-materialistic, na-ahụ na ọ bụ ngwaahịa na isiokwu nke ọrụ mmekọrịta na ọrụ. Ihe bụ isi bụ ọdịdị mmadụ, n'ihi na ọ na-anọchite anya njedebe nke mmekọrịta mmadụ niile, Marx kwuru. Na narị afọ nke iri na itoolu, nkà mmụta ihe omimi jupụtara na echiche ndị na-enweghị isi bụ nke bu ụzọ na-ebute ihe odide na ike ndị na-enweghị uche (mmetụta, ihe, na ihe ndị ọzọ). Ihe kacha mkpa na mpaghara a bụ Nietzsche na-ele egwuregwu nke ike na mmetụta uche, ọ bụghị ncheta na ihe kpatara ya. Kirkjegor na-ahụ ihe kachasị mkpa n'ime ime uche, ebe, n'eziokwu, ọmụmụ mmadụ na-ewere ọnọdụ, na ekele nke onye ahụ na-aghọ onye ime mmụọ.

Ihe omuma nke mmadu ka anahughi dika echiche mara ihe nke iri abuo na abuo, n'ihi na ndi n'echiche nke oge a bu isi ihe banyere nsogbu nke onye obula, nke otutu akwukwo nke ihe omuma nke oge anyi bu ndi mmadu. Dika ha si kwuo, mmadu apughi imeru ihe obula di mkpa. Site n'ịjụ ma ndị mmadụ ma ndị ọkachamara na-abịakwute, adịgboroja na ịgbagha onwe onye na-agbaghasị echiche nke mmadụ n'otu n'otu (dịka akụkụ nke ọdịdị na ọdịmma mmadụ dum) na àgwà (mkpebi ime mmụọ pụrụ iche pụrụ iche) na ụzọ dị iche iche. Echiche "nkà ihe ọmụma nke ndụ" (Dilthey) na phenomenology (Gusserl) kpụrụ ihe ndabere maka nkà ihe ọmụma mmalite dị ka a iche iche eruba (Scheller, Plesner, Geleen, "omenala Anthropology Rothakkera et al.). Ọ bụ ezie na ndị nnọchianya nke Freudianism na ụlọ akwụkwọ ndị yiri ya, ụzọ a na-ahụ anya na-anọgide na-egosipụta.