Nso idi utịp utịp?

Physics physics na-ejide echiche na onye ọ bụla na-ekiri ya, n'agbanyeghị ọnọdụ, ga-enweta otu ihe ahụ n'oge ha na ogologo ya. Ụkpụrụ nke njikọta na-ekwu na ndị na-ekiri ihe na-ekiri nwere ike ịnata nsonaazụ dịgasị iche iche, a na-akpọkwa distortions ndị yiri ya "mmetụta na-emetụta mmekọrịta." Mgbe ọ na-eru nso ọsọ nke ìhè, physics na Newton na-aga n'akụkụ.

Ogo nke ìhè

Scientist A. Michelson ekenịmde ke 1881 ji atụ ọsọ nke ìhè, m ghọtara na ndị a ga-arụpụta ga adịghị adabere ọsọ na nke na-akpali ndị radieshon isi iyi. Tinyere E.V. Morley Michelson mere nchọpụta ọzọ na 1887, mgbe nke ahụ gasịrị, ọ bịara doo ụwa dum anya: n'agbanyeghị ebe a na-emezi ihe, ọsọ nke ìhè na-adị n'otu ebe. Ihe ọmụmụ nke ọmụmụ ndị a na-adabere na echiche nke physics nke oge ahụ, n'ihi na ọ bụrụ na ìhè na-aga na onye na-ajụ (ether) na mbara ụwa na-agagharị na otu onye na-ajụ, nha na ntụziaka dị iche iche apụghị ịbụ otu ihe ahụ n'ụzọ ọ bụla.

Ka oge na-aga, onye ọkà mmụta sayensị French, physicist na onye na-enyocha mbara igwe bụ Jules Henri Poincaré ghọrọ otu n'ime ndị guzobere ozizi nke njikọ. Ọ mepụtara a Lorentz ozizi dị ka nke ẹdude ether anyịnya, otú ọsọ nke ìhè ikwu ya bụ na ọ bụghị isi iyi ọnụego. The na-akpụ akpụ osisi rụrụ Lorentz mgbanwe, kama Galili (Galileo mgbanwe nakweere otú anya na Newtonian arụzi). Site ugbu a gaa n'ihu, mgbanwe mgbanwe nke Galili ghọrọ ọnọdụ pụrụ iche nke Lorentz mgbanwe, mgbe ọ na-agbanwe n'ọnọdụ ọzọ dị egwu maka obere (ma e jiri ya tụnyere oge ọsọ ọsọ).

Abolition nke agbasa ozi n'ikuku

Mmetụta na-adịte aka nke mkpụmkpụ nke ogologo, nke a na-akpọkwa mkparịta ụka Lorentz, bụ na maka onye na-ahụ ihe na-emetụta ya ga-enwe mkpirikpi.

Albert Einstein mere onyinye bara ụba na nkwupụta nke mmekọrịta. O kpochapụrụ okwu ahụ bụ "ether", bụ nke ruo mgbe ahụ na arụmụka na nyocha nke ndị ọkà mmụta sayensị nile, ọ gbanwere echiche nile nke ihe onwunwe na ohere na oge na kinematics.

Mgbe ọrụ Einstein rutere, Poincare ejighị nanị dee akwụkwọ sayensị na isiokwu a, mana ọ kpọtụghị aha onye ọrụ ibe ya na ọrụ ọ bụla ọ bụla, ma e wezụga naanị otu okwu gbasara akwụkwọ nkà mmụta sayensị. Poincaré nọgidere na-ekwurịta ihe onwunwe nke ether, na-agọnahụ akwụkwọ ọ bụla nke Einstein, ọ bụ ezie na a na-emeso ya n'ụzọ nkwanye ùgwù na ọbụna kọwaara ọkà mmụta sayensị nnukwu nkọwa mgbe nchịkwa nke Ụlọ Akwụkwọ Polytechnic dị na Zurich chọrọ ịkpọ Einstein ka ọ bụrụ prọfesọ nke ụlọ akwụkwọ mmụta.

Usoro nke mmekọrịta

Ọbụna ọtụtụ n'ime ndị na-emegide kpamkpam na physics na mgbakọ na mwepụ, ọ dịkarịa ala n'ozuzu ha, na-anọchite anya ihe nkwupụta nke njikọta, n'ihi na nke a bụ ma ọ bụ ihe kachasị ama na nkà mmụta sayensị. Ya na-ekwu na-emebi echiche kwa ụbọchị banyere oge na ohere, ọ bụ ezie na ụmụ akwụkwọ niile na-amụ ihe banyere nkwupụta, mana ịghọta ya n'ozuzu ya, ezughị ezu ịmara usoro.

A nwalere mmetụta nke nkedo oge na-egosi na ọ bụ ụgbọelu ụgbọ elu. Ogologo atomomiki na osisi ya, mgbe ọ laghachiri, dabere n'azụ maka nkewa abụọ. Ọ bụrụ na e nwere ndị na-ekiri ihe abụọ, otu n'ime ha na-eguzo na ihe ndị ọzọ na-agba ọsọ na nke mbụ, oge onye na-ekiri ihe na-agagharị agafe ga-aga ngwa ngwa, ma maka ihe na-akpụ akpụ, oge ahụ ga-adịte aka. Otú ọ dị, ọ bụrụ na onye na-ahụgharị anya na-ekpebi ịlaghachi ma lelee oge, ọ na-apụta na elekere ya na-egosi ntakịrị obere karịa nke mbụ. Nke ahụ bụ, ebe ọ gafeworo ókè dị ukwuu n'ogologo ohere, ọ "dịrị ndụ" obere oge mgbe ọ na-akwagharị.

Mmetụta dị iche iche dị na ndụ

Ọtụtụ ndị kwenyere na ọ ga-ekwe omume ịhụ ihe ndị na-emetụta ya mgbe ọ bụla a na-agba ọsọ ma ọ bụ mgbe ọ na-abịaru ya nso, nke a bụ eziokwu, ma ị nwere ike ịhụ ha ọ bụghị naanị site n'ịgbasa ụgbọelu gị. N'akwụkwọ akụkọ sayensị akwụkwọ edemede nke anụ ahụ, ị nwere ike ịgụ gbasara ọrụ ndị ọkà mmụta sayensị Swedish. Ha dere banyere eziokwu ahụ bụ na mmetụta dị na ya dị ugbu a ọbụna na batrị dị mfe maka ụgbọ ala ahụ. Usoro a ga - ekwe omume n'ihi ngwa ngwa nke electrons na - amị mkpụrụ (site na ụzọ, ha bụ ihe kpatara ọtụtụ voltage na njedebe). Nke a na-egosikwa ihe kpatara ya, n'agbanyeghị nhọta nke batrị na tin, batrị batrị anaghị arụ ọrụ.

Ngwongwo na-adịghị ọcha

Ọgba ọsọ nke rotation nke electrons na mkpụrụ dị iche iche dị ntakịrị, ya mere na nkwupụta nke nnwekọrịta nanị adịghị arụ ọrụ, ma e nwere ụfọdụ ndị ọzọ. Ọ bụrụ na anyị na-aga n'ihu ma na-aga n'ihu na tebụl oge, ọ na-edo anya na e nwere ihe dị nnọọ ole na ole dị arọ karịa ndu na ya. Nnukwu nnukwu nlekota dị mma site na ịbawanye ngwa ngwa nke electrons, ọ pụkwara ịbịaru nso ngwa ngwa.

Ọ bụrụ na anyị tụlee akụkụ a site na nkwupụta nke njikọ, mgbe ahụ, ọ bịara doo anya na electrons nọ n'ọnọdụ dị otú ahụ aghaghị inwe nnukwu nnukwu. Nke a bụ naanị ụzọ iji chekwaa mkpịsị ụkwụ, ma etiti ahụ ga-agbaso mgbidi ahụ, a na-ahụkwa nke a na ụbụrụ metal dị arọ, mana orbitals nke "electrons" adịghị agbanwe agbanwe. A na-ahụ mmetụta a na-atụgharị anya na ọnụọgụ nke ụfọdụ ọla na s-orbital nwere ọdịdị oge, nke dị nhata. A kwenyere na ọ bụ n'ihi nghota nke njikọta na mercury nwere mmiri nchịkọta mmiri na okpomọkụ.

Njem njem

Ihe ndị dị na mbara igwe dị n'ebe dị anya site na ibe ha, ọbụnadị mgbe ha na-ejegharị na ọsọ nke ìhè, ọ ga-ewe oge dị ukwuu iji merie ha. Dịka ọmụmaatụ, ịbịaru Alpha Centauri - kpakpando kasị nso anyị, mbara igwe na ọsọ nke ìhè, ọ ga-ewe afọ anọ, wee rute ụyọkọ kpakpando dị anyị nso - nnukwu Magellanic Cloud - ọ ga-ewe afọ 160,000.

Efepụ Alpha Centauri na azụ bụ ka o kwere omume, n'ihi na achọrọ ngụkọta nke afọ asatọ, na n'ihi na ndi bi na ụgbọ mmiri ndị na-eche na mmetụta nke oge dilation, oge a ga-abụ nnọọ obere, ma na ya laghachiri si a njem a gbara agbata obi galaxy astronauts na-ahụ na ha na nwa afọ planet agafewo, narị atọ na iri abụọ na Ọtụtụ puku afọ, na ọganihu ụmụ mmadụ, ma eleghị anya, adịlarị adịla adị. N'ihi ya, mmetụta ndị ọzọ na-eme ka ndị mmadụ nwee ike ịkwaga n'oge. A na-ele nke a dị ka otu n'ime isi nsogbu nke nchọpụta mbara, n'ihi na gịnị bụ isi ihe na-emeri n'èzí, ọ bụrụ na enweghi ike ịlaghachi?

Ihe ndị ọzọ

Na mgbakwunye na a maara nke ọma ngwa ngwa ala oge, na e nwere bụ relativistic Doppler mmetụta, dị ka nke ma ọ bụrụ na na-efegharị efegharị isi iyi na-amalite na-akpụ akpụ, na-efegharị efegharị yiri na ntụziaka nke ije, a ga-aghọta ha site onye nkiri dị ka "nwa", na kwupụta wepụ wavelength na-ụba.

Ihe yiri nke a bụ àgwà nke ọ bụla na-efegharị, n'ihi ya, a pụrụ ịhụ ya site na iji ihe atụ nke ụda na ndụ kwa ụbọchị. A na-ahụ mgbagha nke ụda olu ahụ site na ntị mmadụ dịka ụba olu. Ya mere, mgbe a na-anụ mgbaàmà nke ụgbọ oloko ma ọ bụ ụgbọ ala site n'ebe dị anya, ọ dị ala, ọ bụrụ na ụgbọ ahụ gafere site na onye na-ekiri ya, mgbe ọ na-eme ụda, mgbe ahụ ịdị elu ya ga-adị elu karịa oge ịbịaru nso, ma ozugbo enwere ihe ndị ahụ ma ụgbọ ahụ amalite ịpụ, ụda ahụ ga-ada ụda Ha ga-anọgide na-ede akwụkwọ.

Mmetụta ndị a na-arụkọtara na-adabere na oge analog oge nke mgbanwe ugboro n'oge mpịakọta nke onye nata na isi iyi, yana oge nkwụsị oge.

Banyere magnetism

Tinyere ihe ndị ọzọ, ndị ọkà mmụta sayensị nke oge a na-agbarịta ụka banyere ebe magnet dị ka mmetụta na-emetụta. Dika ntughari a si kwuo, oghere magneti abughi ihe onwunwe nke anu aru onwe ya, obughi uzo nke ihe omuma nke ogwe aka. Ogwe magnet sitere na echiche nke echiche nke njikọta bụ usoro nke na-ebute na mbara gburugburu ebe ebubo ebubo n'ihi ntinye nke ọkụ eletrik.

Ndị na - agbaso echiche a kwenyere na ọ bụrụ na C (ọsọ nke ìhè na agụụ) enweghi ngwụcha, mgbe ahụ, mgbasa nke mmekọrịta n'etiti ọsọsọ ga - abụkwa ihe na - akparaghị ókè, n'ihi ya kwa, enweghị ngosipụta nke magnetism.