Ọdịdị nke ahụ atọm ntọala: akụkọ ihe mere eme nke na oge a na nkọwa

Ọdịdị nke ahụ atọm ntọala bụ otu n'ime isi nsogbu nke oge a na sayensị. Nọgidere arụpụtara a na ubi nwere nyeere ndị ọkà mmụta sayensị, ọ bụghị nanị a elu ogo ziri ezi ikpebi ihe kasị atọm, ma ifịk ifịk iji ihe ọmụma a dị iche iche na ụlọ ọrụ na ike ọhụrụ ụdị nke ngwá agha.

Ajụjụ nke ihe owuwu nke ihe nile na mbara ala mmasị ndị ọkà mmụta sayensị kemgbe oge immemorial. Ka ihe atụ, na Gris oge ochie Ụfọdụ ndị ọkà mmụta sayensị kweere na ya Ọdịdị nke okwu ahụ bụ otu na indivisible, na-emegide ha siri ọnwụ na okwu ahụ bụ divisible na esịnede irighiri - atọm, na Ya mere Njirimara nke dị iche iche otú dị iche iche onye ọ bụla ọzọ.

Itunanya ke ọmụmụ nke molekụla Ọdịdị mere na XVIII narị afọ, mgbe ọrụ nke MV University, Lavoisier, D. Dalton, A. Avogadro ntọala ndị tọrọ atọm molekụla ozizi, dị ka nke niile ndammana mejupụtara nke ụmụ irighiri, na ndị nọ n'aka, nke indivisible ahụ - atọm, onye na mmekọrịta ọ bụla ọzọ na-ekpebi isi Njirimara nke dị iche iche bekee.

A ọhụrụ ogbo na ọmụmụ nke ihe owuwu nke ụmụ irighiri na atọm abịa na njedebe nke XIX na narị afọ, mgbe E. Rutherford na ọtụtụ ndị ọzọ ndị ọkà mmụta sayensị mere a chọpụtara nke rụpụtara na Ọdịdị nke ahụ atọm na atọm ntọala na-egosi na a kpam kpam ọhụrụ ìhè. N'ihi ya, ọ hụrụ na ndị atọm abụghị indivisible urughuru, on Kama nke ahụ, ọ na-emi esịnede ọbụna nta mmiri - isi na electrons, nke-akpali gburugburu ya na convoluted orbits. Total na-anọpụ iche atọm ada ka ọgwụgwụ na electrons enwe a na-adịghị mma ụgwọ, ndị ọcha ga-guzozie eguzozie na mma ego. Dị ka ọ tụgharịa si, ndị a ọcha adị: ha na-akpọ ɑ-ahụ, ma ọ bụ protons.

Modern ihe ọmụma sayensị na-atụ aro na Ọdịdị nke ahụ atọm ntọala bụ ihe ndị ọzọ mgbagwoju anya karịa ya pụtara ọbụna a narị afọ gara aga. Ya mere, taa, a maara na ntọala nke atọm agụnye ọ bụghị nanị protons, ma ahụ adịghị a ụgwọ - neutrons. Na-eme, protons na neutrons na-akpọ nucleons. Ebe ọ bụ na ndị neutron uka naanị 0,14% elu karịa uka nke proton, mgbe a na ngụkọta oge nke a dị iche na-eleghara anya.

The akụkụ nke ntọala bụ n'ime 10-12 na 10-13 cm. N'ihi ya, n'agbanyeghị na ọ na-lekwasị ke isi nke karịa 95% atọm ibu nke atọm nha nke otu narị puku ugboro na size nke ntọala.

Isi quantitative e ji mara nke mara na Ọdịdị nke atọm ntọala nwere ike amịpụtara si oge table Di Mendeleev. Dị ka a maara, ọnụ ọgụgụ nke protons na ntọala bụ hà nchikota nke orbiting electrons na o kwekọrọ na ọnụ ọgụgụ nke ndị ọcha na tebụl. Iji maara na ọnụ ọgụgụ nke neutrons dị mkpa n'ihi na ngụkọta uka nke mmewere wepụ nọmba ma mechie ka kacha nso dum nọmba. Bekee na nwere otu ọnụ ọgụgụ nke protons na ọnụ ọgụgụ nke neutrons dị iche na-akpọ isotopes.

Otu n'ime ndị kasị mkpa ajụjụ jụrụ ndị ọkà mmụta sayensị na-amụ na Ọdịdị nke ntọala, e a ajụjụ banyere agha na-jide protons, n'ihi na, na-enwe otu ebubo, ha ga-akpata oyi n'ahụ. Studies gosiri na anya n'etiti protons na ntọala dị nnọọ nta nke anaghị ibili repulsion n'etiti ha. Ọzọkwa, bions nke na-ewekarị n'etiti protons nso mmekọrịta na-akwalite mma mgbe nile gara aga ọ bụla ọzọ.

Ọdịdị nke ahụ atọm ntọala bụ ka nēkpuchi ọtụtụ ihe omimi. Ha bụ isi ọ bụghị naanị iji nyere ndi mmadu mma ịghọta ngwaọrụ nke ụwa, ma na-eme ka a qualitative itu ukwu na ndị ọkà mmụta sayensị na nkà na ụzụ.