Gịnị bụ ndọda mgbe nile, dị ka ọ na na gbakọọ na a bara uru na-eji ebe

Dị ka otu n'ime isi quantities na physics, na ndọda mgbe nile mbụ e kwuru na narị afọ nke 18. N'otu oge anyị na-na-e na mgbalị mbụ tụọ ya uru, ma n'ihi na ezughị okè nke ngwá na enweghị ihe ọmụma a na ubi, na-eme ka o kwe omume naanị ke ufọt ufọt narị afọ nke 19. Mgbe e mesịrị nke a n'ihi ugboro ugboro gbanwee (maka oge ikpeazụ nke a mere na 2013). Otú ọ dị, ọ ga-kwuru na isi ihe dị iche n'etiti mbụ (G = 6,67428 (67) · 10 ^-11 s ^-2 · m³ · kg ^-1 ma ọ bụ H · m² · ^-2 n'arọ) na ndị ikpeazụ (G = 6,67384 ( 80) · 10 ^-11 s ^-2 · m³ · kg ^-1 ma ọ bụ H · m² · kg ^-2) ụkpụrụ adịghị adị.

Ime nke a na-akpata ihe bara uru na nzube, na-aghọta na otú ahụ bụ mgbe niile na usoro nke zuru ụwa ọnụ, eluigwe na ala (ma ọ bụrụ na ghara ime ka abụọ na elementrị urughuru physics ndị ọzọ karị mara sayensị). Nke a pụtara na ndọda mgbe nile nke Earth, Ọnwa ma ọ bụ Mars, ga-iche n'ebe onye ọ bụla ọzọ.

Nke a bara uru bụ isi isi mgbe nile na oge gboo na-arụzi ụgbọala. Ya mere, ndọda mgbe nile na-agụnye a dịgasị iche iche nke mgbawa. Akpan akpan, na-enweghị ihe ọmụma banyere ihe ma ọ bụ obere kpọmkwem uru nke a oke, na-eme nnyocha ike gbakọọ dị otú ahụ ihe dị mkpa na ohere ụlọ ọrụ, osooso nke free ọdịda (nke ga-ha maka onye ọ bụla na mbara ala ma ọ bụ ndị ọzọ eluigwe ahụ).

Ma Newton, kwupụtara site iwu nke ike na a n'ozuzu ụzọ, ndọda mgbe nile mara naanị na ozizi. Ya bụ, ọ bụ ike ichepụta otu n'ime ihe ndị kasị mkpa anụ ahụ postulates, na-enweghị ihe ọmụma banyere ego site nke ọ na-na, n'eziokwu, na-dabeere.

N'adịghị ka ndị ọzọ isi constants, banyere ihe bụ ndọda mgbe nile, physics nwere ike ikwu na ụfọdụ ziri ezi mbak. Ya uru na-enwetara ọzọ oge, na oge ọ bụla na ọ bụ dị iche iche si aga otu. Ọtụtụ ndị ọkà mmụta sayensị kweere na nke a bụ eziokwu na-adịghị metụtara ọ na-agbanwe, ma na a ọzọ na-adịchaghị mkpa ihe mere. Firstly, a n'ihe (n'ihi na ngụkọta oge nke a mgbe nile a rụrụ dị iche iche nwere), na abuo, nkenke ngwaọrụ, nke nta nke nta na-amụba, ndị data a kpọmkwem, na ọhụrụ n'ihi na nwetara.

Nyere eziokwu na ndọda mgbe nile bụ a uru tụrụ 10 -11 degrees (na nke oge gboo na-arụzi ụgbọala ultrasmall uru), ọ bụghị ihe ijuanya mgbe nile ukpụhọde ọnụọgụ. The ọzọ na bụ isiokwu mgbazi akara malite na 14 ntụpọ ebe.

Otú ọ dị, e nwere oge a na-efegharị efegharị physics ọzọ ozizi, nke tinye n'ihu Fred Hoyle na Jọn. Narlikar ke 70-ies nke ikpeazụ nke narị afọ. Dị ka ha na echiche, na-ndọda mgbe nile mbelata na oge, nke na-emetụta ọtụtụ ndị ọzọ na-egosi na-ahụta constants. N'ihi ya, American-enyocha mbara igwe van Flandern ji onu nke a nta osooso nke Ọnwa na ndị ọzọ dị na mbara igwe. Edu a Ozizi, ọ ga-chere na ihe ọ bụla zuru ụwa ọnụ na njehie na mbụ mgbawa mere abụghị, na ihe dị iche na ya pụta bụ n'ihi na mgbe nile mgbanwe uru onwe ya. Nke a otu ozizi na-ekwu banyere impermanence nke ụfọdụ ndị ọzọ variables dị ka ọsọ nke ìhè na agụụ.